SEBA Class 10 Sanskrit (সংস্কৃত) | Chapter 1 | PDF

In this post, you will get the PDF of the SEBA class 10 Sanskrit (সংস্কৃত) Chapter 1. This PDF of the SEBA class 10 Sanskrit book in the Assamese language. You can also read the chapter from this post directly. You will get Word Meaning (শব্দাৰ্থ), Questions (প্ৰশ্নাৱলী), and Notes (টোকা) from the SEBA Class 10 Sanskrit Chapter 1. ইয়াত SEBA দশম শ্ৰেণীৰ সংস্কৃতৰ প্ৰথম পাঠটিৰ PDF পাব।

SEBA Class 10 Sanskrit (সংস্কৃত) | Chapter 1 | PDF

PDF of SEBA Class 10 Sanskrit (সংস্কৃত) Chapter 1 in Assamese – शिष्टाचारस्तबक

प्रथम: पाठ: Chapter 1 – Class 10 Sanskrit (সংস্কৃত)

शिष्टाचारस्तबक :

এই পাঠত ‘मनुस्मृति’— ৰ পৰা ৯ টা আৰু ‘हितोपदेश’— ৰ मित्रलाभ : নামৰ ভাগটোৰ পৰা ১ টা শ্লোক লোৱা হৈছে। এই শ্লোকসমূহ সদাচাৰমূলক উপদেশেৰে ভৰা। পিতৃ-মাতৃ, গুৰুজন আৰু বয়োজ্যেষ্ঠ লোকৰ মঙ্গল সাধন আৰু সেৱাৰদ্বাৰা মানুহে যে পৰোক্ষভাৰ নিজৰহে মঙ্গল সাধন কৰে আৰু যশস্যা লাভ কৰে, তাকেই এই পাঠটিত বুজোৱা হৈছে। লগতে সত্যবাদিতা, সজ কথা আৰু সজকৰ্মৰ বিষয়েও পাঠটিত সম্যক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।

The lesson contains nine slokas from the मनुस्मृति and one sloka from the मित्रलाभ portion of the हितोपदेश. The slokas are about courtesy and good manners. They imply that welfare and glory of a person is the result of respect and regard for his parents, teachers and elders. The lesson also emphasises on man’s truthfulness, proper deeds and proper speech pattern.

यं मातापितरौ क्लेशं सहेते सम्भवे नृणाम्।

न तस्य निष्कृति: शक्या कर्तु वर्षशतैरपि ।। 1 ।।

तयोर्नित्यं प्रियं कुर्य्यादाचार्यस्य च सर्वदा।

तेष्वेव त्रिषु तुष्टेषु तप: सर्वं समाप्यते ।। 2 ।।

अभिवादनशीलस्य नित्यं वृद्धोपसेविन:।

चत्वारि तस्य वर्द्धन्ते आयुर्विद्या यशो बलम् ।। 3 ।।

नापृष्ट: कस्यचिद् ब्रूयान्न चान्यायेन पृच्छत:।

जानन्नपि हि मेधावी जडवल्लौक आचरेत् ।। 4 ।।

दृष्टिपूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत्।

सत्यपूतां वदेद्वाचं मन:पूतं समाचरेत् ।। 5 ।।

यत्कर्म कुर्वतोऽस्य स्यात्परितोषोऽन्तरात्मन: ।

तत्प्रयत्नेन कुर्वीत् विपरीतं तु वर्जयेत् ।। 6 ।।

अभ्दिर्गात्राणि शुद्ध्यन्ति मन: सत्येन शुद्धू्््यति।

विद्या तपोभ्यां भूतात्मा बुद्धिर्ज्ञानेन शुद्धयति ।। 7 ।।

सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्न ब्रूयात् सत्यमप्रियम्।

प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्म: सनातन: ।। 8 ।।

बयस: कर्मणोऽर्थस्य श्रुतस्याभिजनस्य च।

वेशवाग्बुद्धिसारूप्यमाचरन् विचरेदिह ।। 9 ।।

बालो वा यदि वा वृद्धो युवा वा गृहमागत:।

तस्य पूजा विधातव्या सर्वस्याभ्यागतो गुरु: ।। 10 ।।

শব্দাৰ্থ : (Word Meaning) – Sanskrit Chapter 1 in Assamese – Class 10

क्लेशम्कष्ट/ pain, trouble
सम्भवेজন্মাৰ সময়ত/ at the time of birth.
वर्षशतै:শ শ বছৰৰ পাছতো/ even after hundred of years.
तयो:তেওঁলোক দুজনৰ, মাক-দেউতাকৰ/ of the parents.
तप:তপস্যা/ austerity.
समाप्यतेসমাপন হয়/ completed.
अभिवादनशीलस्यসাদৰ-সম্ভাষণ জনোৱাত অভ্যস্তজনৰ/ of the respectful person.
वृद्धोपसेविन:বৃদ্ধজনক সেৱা-শুশ্ৰূষা কৰোঁতাৰ/who pays respect to elderly persons.
नापृष्ट: (न+ अपृष्ट:)নুসুধিলে/ without being asked.
जडवत्মূৰ্খৰ দৰে/ like a fool.
आचरेत्আচৰণ কৰা উচিত/ should behave.
न्यसेत्ৰাখিব লাগে/ should place.
पूतम्বিশুদ্ধ, পবিত্ৰ/ purified.
सत्यपूतम्সত্যশুদ্ধ/ purified by truth.
वस्त्रपूतम्কাপোৰেৰে চেকি/ filtered by cloth.
मन: पूतम्শুদ্ধ মনে (বিচৰা ধৰণে)/ purified by mind.
कुर्वत:কৰোতে/ while performing (an action)
परितोष:সন্তুষ্টি, সন্তোষ/ satisfaction.
अन्तरात्मन:অন্তৰাত্মাৰ, অন্তৰৰ/ of the heart.
कुर्वीत्কৰা উচিত/ ought to do.
पूर्वज:ককাইদেউ, বয়োজ্যেষ্ঠ লোক/ elderly person.
अद्भि:পানীৰে/ with water.
भूतात्माজীৱাত্মা/ the soul.
सत्यम्সঁচা কথা/ the truth.
ब्रूयात्কোৱা উচিত/ should speak.
अप्रियम्অপ্ৰিয় বা ভাল নলগা কথা/ unsuitable.
नानृतम् (न+अनृतम्)মিচা নহয়, সঁচা/ truth.
श्रुतस्यবিদ্যাৰ, শাস্ত্ৰৰ/ of learning.
अभिजनस्यসম্ভ্ৰম, বংশমৰ্যাদা/ esteem, reputation of family
सारुप्यम्সদ্ব্যৱহাৰ/ proper use.
पूजाসেৱা-সৎকাৰ/ reception.
अभ्यागत:আলহী বা অতিথি/ guest  

পাঠভিত্তিক ব্যাকৰণ (Textual Grammar)

शिष्टाचारस्तबक:शिष्ट + आचार + स्तबक:। शिष्टा:आचारा:(कर्मधारय:), शिष्टाचाराणां स्तबक: (षष्ठी तत्पुरुष:)।
वृद्धोपसेविन:वृद्ध + उपसेविन:।
वर्द्धन्ते-√वृध् + लट् अन्ते।
मातापितरौमाता च पिता च द्वन्द्व।
सहेते-√सह् + लट् आते।
कर्तुं-√कृ + तुमुन्।
ब्रूयात्-√ब्रू + विधिलिङ् यात्।
पृच्छत:-√प्रच्छ् + शतृ + (पुं) षष्ठी एकवचने।
आचरेत्आ-√चर् (परस्मैपदी) + विधिलिङ् यात्।
समाचरेत्-सम्-आ√चर् + (परस्मैपदी) + बिधिलिङ् यात्।
कुर्वत:-√कृ + शतृ (पुं) षष्ठी एकवचने।
परितोष:परि-√तुष् + घञ् (पुं) प्रथमा एकवचने।
प्रयत्नेन‘सह’ अर्थे तृतीया, प्र-√यत् + नङ्।
विद्यातपोभ्याम्विद्या च तप: च (द्वन्द्ब:), विद्यातपसी, ताभ्याम्।
अद्भि:करणे ३या।
सनातन:सदा तनोति य: स: (बहुव्रीहि:)।
अनृतम्न ऋतम् (नञ तत्पुरुष:)।
आचरन्आ-√चर् + शतृ (पुं) प्रथमा एकवचने।
बिधातव्यावि-√धा + तव्य (स्त्री) प्रथमा एकवचने।
आत्मन:आत्मन् + ड.स् षष्ठी एकवचने।
नृणाम्नृ + आम् षष्ठी बहुवचने।
न्यसेत्नि-√अस् + विधिलिङ् प्रथम पुरुषे एकवचने।

অনুশীলনী (Exercise)

১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ সংস্কৃতত উত্তৰ দিয়াঁ :

Answer the following questions in Sanskrit :

(क) नृणां सम्भवे कौ क्लेशं सहेते?

(ख) कस्य निष्कृति: कर्तुं न शक्या?

(ग) केषु तुष्टेषु तप: समाप्यते?

(घ) ‘चत्वारि तस्य वर्द्धन्ते’-

(i) इत्यत्र ‘कस्य’ चत्वारि वर्द्धन्ते?

(ii) तानि चत्वारि कानि?

(ङ) मेधावी कथम् आचरेत्?

(च) अस्माभि: कीदृशं कर्म करणीयम्?

(छ) क्रीदृशं जलं पेयम्?

(ज) केन किं शुद्धयति?

(झ) सनातन: धर्म: क:?

(ञ) कस्य किम् आचरन् विचरेत्?

(ट) सर्वस्य गुरु: क:?

(ठ) कस्य पूजा कथम् विधातव्या?

২। তলত দিয়াবোৰৰ সন্ধিক বিসন্ধি আৰু বিসন্ধিক সন্ধি কৰাঁ :

Join or disjoin the Sandhis of the following :

वर्षशतैरपि; तयोर्नित्यम्; तेष्वेव; आयुर्विद्या; च + अन्यायेन; वदेत् + वाचम्; स्यात्परितोषोsन्तरात्मन:; बुद्धि: + ज्ञानेन; कर्मण: + अर्थस्य; विचरेदिह।

৩। এই পাঠটোত ব্যৱহাৰ হোৱা অব্যয়বোৰ বাচি উলিয়াই প্ৰত্যেকটোৰে ব্যৱহাৰ দেখুৱাই একোটা বাক্য ৰচনা কৰাঁ।

Find out the अव्ययऽ used in this lesson and construct a sentence with each of them.

৪। ব্যাস বাক্য সহ সমাসৰ নাম লিখাঁ :

Name and expound the Samasas in the following :

मातापितरौ; अन्यायेन; वस्त्रपूतम्; पूर्वज:; भूतात्मा; सनातन:; अप्रियम्।

৫। তলৰ পদবোৰৰ ব্যুৎপত্তি লিখাঁ :

Give the derivations of the following :

सहेते; नृणाम्; निष्कृति्;, कुर्य्यात्; समाप्यते; वर्द्धन्ते; पृच्छत: ; जानन्; आचरेत्; अद्भि: ; शुद्धयन्ति; एष: ; कर्मण:।

৬। তলত দিয়া ক্ৰিয়াপদবোৰৰ লট্-লকাৰলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাঁ :

Change the verbs into the लट् लकार :

कुर्यात्; ब्रूयात्; आचरेत्; न्यसेत; पिबेत्; वदेत्; समाचरेत्; स्यात्; वर्जयेत्; विचरेत्; कुर्वीत।

৭। তলত দিয়া পদবোৰৰ বিভক্তি নিৰ্ণয় কৰাঁ :

Account for case-endings of the following words :

উদাহৰণ / e.g सम्भवे :-अधिकरणे सप्तमी विभक्ति:।

वर्षशतै: ; तेषु; अन्यायेन; वाचम्; ज्ञानेन; वयस:।

৮। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ লিখাঁ :

Write the words opposite in meaning :

উদাহৰণ/ e.g पूर्वज:-अनुज:।

क्लेशम्; प्रियम्; मेधावी; सत्यम्; धर्म: ; विपरीतम्; वृद्ध: ; गुरु:।

৯। তলৰ বাক্যবোৰ সংস্কৃতলৈ অনুবাদ কৰাঁ :

Translate the following into Sanskrit :

(ক) ধন, জন আৰু যৌৱনক লৈ গৰ্ব নকৰিবাঁ।

Do not boast of your wealth, kinsmen and youth.

(খ) নম্ৰতাবিহিন জ্ঞান অসাৰ্থক।

Knowledge without modesty is useless.

(গ) পৰিশ্ৰম অবিহনে কোনো কাৰ্য্য সাধন কৰিব নোৱাৰি।

Nothing can be accomplished without hard work.

(ঘ) ভগৱানক পবিত্ৰ অন্তৰেৰে উপাসনা কৰা উচিত।

Let God be worshipped with a pure heart.

(ঙ) প্ৰকৃতিৰ শক্তি নিৰ্দ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি।

The power of Nature can not be estimated.

টোকা: Notes – Sanskrit (সংস্কৃত) Class 10 – Chapter 1 in Assamese | SEBA

(क) मनुस्मृति: বা मनुसंहिता হ’ল এখন স্মৃতিশাস্ত্ৰ বা ধৰ্মশাস্ত্ৰ। স্মৃতি শাস্ত্ৰৰ ভিতৰত এইখনকেই সকলোতকৈ প্ৰাচীন আৰু প্ৰামাণিক বুলি মনা হয়। মনুস্মৃতিত মুঠতে ১২ অধ্যায় আৰু ২৬৯৪ টা শ্লোক আছে। এই স্মৃতিশাস্ত্ৰখনক মানৱ ধৰ্মশাস্ত্ৰ বুলিও কোৱা হয়। স্মৃতিশাস্ত্ৰ সংখ্যাত ১৮খন। তাৰে কেইখনমান হৈছে याज्ञवल्क्यस्मृति, विष्णुस्मृति, पराशरस्मृति, गौतमस्मृति আৰু नादरस्मृति।

 The मनुस्मृति or मनुसंहिता is a स्मृतिशास्त्र or धर्मशास्त्र. मनुस्मृति is regarded as the earliest and the most authoritative स्मृतिशास्त्र The मनुस्मृति consists of 2694 verses in its 12 chapters. The work is also called as मानव धर्मशास्त्र. The स्मृतिशास्त्रs are 18 in number. Some important of them are याज्ञवल्क्यस्मृति, विष्णुस्मृति, पराशरस्मृति, गौतमस्मृति and नारदस्मृति।

(ख) পাঠত দিয়া শ্লোকসমূহ মনুস্মৃতিৰ ২।২২৭, ২।২২৮, ২।১২১, ২।১১০, ৬।8৬, ৫।১৬১, ২।২২৫, ৫।১০৯, ৪।১৩৮ আৰু ৪।১৮ ত উপলব্ধ হয়।

পাঠৰ অন্তিম শ্লোকটো পণ্ডিত নাৰায়ণদেৱৰ ‘हितोपदेश’ পুথিৰ ‘मित्रलाभ’ খণ্ডৰ পৰা (১০৬ নং শ্লোক) লোৱা হৈছে।

The verses quoted in the lesson refer to verse Nos. 2/227, 2/228, 2/121, 2/110, 6/46, 5/161, 2/225, 5/109, 4/138 and 4/18 in the मनुस्मृति.

The concluding verse is the 106th verse of मित्रलाभ part of the हितोपदेश of नारायण पण्डित.

Note: To remove this post, Please Contact us by visiting the contact page.

2 thoughts on “SEBA Class 10 Sanskrit (সংস্কৃত) | Chapter 1 | PDF”

Leave a Reply

Your email address will not be published.